Tennisbond WTA gaat seksetesten verplichten. Wie de uitkomst negeert kan ‘onderwerp worden van publieke speculatie’ waarschuwt de tennisbond

Vrouwentennisbond WTA gaat stringent genderbeleid introduceren. Alle deelnemers aan vrouwentoernooien op het hoogste niveau moeten een verplichte SRY-test doen. Die moet uitwijzen of een sporter het SRY-gen heeft, dat alleen op het Y-chromosoom te vinden is. Dat geldt voor trans vrouwen, maar ook voor andere speelsters die positief testen op het SRY-gen.

Dat staat in de WTA Women’s Eligibility Policy, een document met richtlijnen die bepalen of een speelster wordt gezien als ‘biologische vrouw’, en dus mag deelnemen aan professionele tennistoernooien georganiseerd door de WTA. Onder een ‘biologische vrouw’ verstaat de tennisbond elke vrouw die negatief test op het SRY-gen. De nieuwe regels gaan deze dinsdag al in.

De WTA hád al richtlijnen op dit vlak, die voor het laatst waren geüpdatet in 2024, maar die raakten lang niet elke speelster. Er kon om een test verzocht worden als daar volgens de bond reden toe was. „De WTA Medical Manager kan op elk moment onderzoeken of een speelster die geen verklaring krachtens dit beleid heeft ingediend, haar speelgerechtigdheid voor WTA-toernooien moet aantonen in overeenstemming met dit beleid”, staat in het document uit 2024. In de praktijk lijkt dit zelden te zijn gebeurd, of werd er in ieder geval niet openlijk over gesproken.

Maar nu wordt dus van álle speelsters in het professionele tennis verwacht dat zij zich laten testen. Doen ze dat niet, of testen ze positief op het SRY-gen, dan kunnen ze worden uitgesloten van deelname aan WTA-toernooien. Melden ze zich tóch aan voor een vrouwentoernooi, ondanks een positieve testuitslag, dan kunnen er repercussies volgen, staat op een formulier dat elke speelster moet ondertekenen ter instemming met het beleid.

De meest saillante passage klinkt behoorlijk dreigend: „Voorts erken en aanvaard ik dat dergelijke maatregelen kunnen leiden tot (onder meer) een bepaalde periode waarin ik niet mag deelnemen aan WTA-toernooien, en dat de reden voor mijn uitsluiting daardoor openbaar kan worden of onderwerp kan worden van publieke speculatie.”

Het WTA-document werd zondag online gezet door Ben Rothenberg, oud-sportverslaggever van de The New York Times, acht uur voordat de tennisbond hem een reactie stuurde, die hij toevoegde aan zijn breaking news story op Substack. „Het WTA-beleid over het recht op deelname van vrouwen, is erop gericht gelijke sportieve kansen in het professionele vrouwentennis te bevorderen en een eerlijke competitie te waarborgen voor alle speelsters die deelnemen aan WTA-toernooien”, schreef de bond.

De eenmalige screening, liet de bond Rothenberg weten, „begint met inachtneming van alle relevante waarborgen voor vertrouwelijkheid en gegevensbescherming”. De bond erkent dat het om „een gevoelige en complexe kwestie” gaat en zet zich in „om alle speelsters met waardigheid te behandelen en het beleid op respectvolle en zorgvuldige wijze uit te voeren”.

De deelname van trans personen in tennis is „al vijftig jaar geen big issue”, zegt Rothenberg via de telefoon. De laatste keer dat het thema wat losmaakte was in de jaren zeventig, toen Renée Richards de United States Tennis Association voor de rechter sleepte omdat die speelsters tot een chromosoomtest verplichtte – wat Richards weigerde. Op dit moment is er voor zover bekend geen enkele trans persoon actief in het professionele tennis.

Toch zorgt het onderwerp wel degelijk voor beroering in het tennis. Oud-tennisster Martina Navratilova, meervoudig grandslamkampioen, laat zich al jaren in felle bewoordingen uit over de mogelijkheid dat trans vrouwen zouden mogen meedoen aan de sport. In 2019 noemde ze hun deelname nog „krankzinnig” en „vals spel”. Tennislegende Billie Jean King stond de afgelopen jaren lijnrecht tegenover Navratilova als het om trans vrouwen gaat. „Er is geen plek voor wat voor discriminatie dan ook”, heeft ze meermaals gezegd.

Nummer één van de wereld, Aryna Sabalenka, zei eind vorig jaar desgevraagd nog dat het „oneerlijk voor vrouwen” zou zijn als ze het zouden moeten opnemen tegen mensen die „in feite biologische mannen” zijn. De Oekraïense Marta Kostyuk liet zich weliswaar niet specifiek uit over het geslacht van haar tegenstanders, maar suggereerde wel dat bepaalde speelsters biologisch voordeel hebben omdat ze van nature meer testosteron in hun lichaam hebben. Over het voordeel van een hogere testosteronspiegel is geen wetenschappelijke consensus.

Meerdere sportfederaties werken inmiddels met seksetesten, of hebben plannen om die in te voeren, mede onder druk van mondiale politieke ontwikkelingen. Vorig jaar mei liet World Boxing weten dat alle boksers van 18 jaar en ouder die aan wedstrijden willen deelnemen een uitstrijkje via neus, speeksel of bloed moeten laten doen. Ook de internationale atletiekfederatie, die een lange en veelbesproken geschiedenis kent met seksetesten, kondigde afgelopen maart de invoering van een een wangslijmtest aan, na aanbevelingen van een werkgroep. In andere sporten zijn seksetesten (nog) niet verplicht, maar gelden wel strenge toelatingseisen voor de vrouwenklasse.

Eind maart kondigde het Internationaal Olympisch Comité (IOC) aan dat met ingang van de Spelen van 2028 alleen sporters die met vrouwelijke geslachtskenmerken geboren zijn, kunnen deelnemen aan vrouwencategorieën in de topsport. „Bij de Olympische Spelen kunnen zelfs de kleinste marges het verschil maken tussen winst en verlies”, aldus IOC-voorzitter Kirsty Coventry in een toelichting. „Het is dan ook volstrekt duidelijk dat het niet eerlijk zou zijn als biologische mannen in de vrouwencategorie zouden uitkomen. Bovendien zou het in sommige sporten simpelweg niet veilig zijn.”

De nieuwe IOC-richtlijn leunt sterk op de bevindingen van de Working Group on the Protection of the Female Category die Coventry niet lang na haar aantreden, vorige zomer, in het leven riep om „de vrouwencategorie in een olympische context te beschermen”. Een van de belangrijkste conclusies van de werkgroep – die door sommige gender-experts en wetenschappers in twijfel wordt getrokken: mannen hebben een prestatievoordeel bij alle sporten en onderdelen die afhankelijk zijn van kracht, vermogen en uithoudingsvermogen.

Volgens het IOC rechtvaardigt deze conclusie de verplichte deelname aan seksetesten via speeksel, een wangslijmvliesuitstrijkje of bloedmonster – de minst invasieve manier van testen. Sporters met een positieve testuitslag kunnen straks alleen nog uitkomen in mannencategorieën, in de ‘open klasse’, of deelnemen aan sporten en onderdelen waarbij atleten niet op basis van geslacht worden ingedeeld.

Seksetesten werden in 1999 door het IOC in de ban gedaan, omdat ze niet geschikt zouden zijn om aan te tonen of iemand geheel man of vrouw is. Andrew Sinclair, de Australische wetenschapper die het SRY-gen in 1990 ontdekte, zei eerder dit jaar tegen ABC News dat het gebruik van deze testen in topsport uitgaat van het „over-gesimplificeerde idee dat de aanwezigheid van een SRY-gen gelijkstaat aan man-zijn”.

Ook mensenrechtenactivisten uitten felle kritiek op de door het IOC aangekondigde plan om seksetesten opnieuw in te voeren. „Een catastrofale uitholling van de rechten en de veiligheid van vrouwen”, noemde Andrea Florence, directeur van de Sport & Rights Alliance, het in maart. Sommige wetenschappers benadrukken dat er geen wetenschappelijke consensus is over de aanwezigheid van het SRY-gen en sportprestaties, of over prestatievoordelen van intersekse sporters (mensen die met kenmerken van beide geslachten zijn geboren en positief testen op het SRY-gen, zoals de Zuid-Afrikaanse atleet Caster Semenya).

Of de verplichte seksetest in het tennis veel gaat losmaken valt volgens journalist Ben Rothenberg moeilijk te voorspellen. „Onverwachte testresultaten kunnen carrières flink schaden”, zegt hij. „Mensen associëren gender issues vaak met speelsters die moeilijk te verslaan zijn, maar je kunt niet uitsluiten dat speelsters uit de top-200 met een positief testresultaat geconfronteerd worden. Het is een risico voor iederéén in de sport.”

Rothenberg benadrukt dat de WTA niet verplicht is om het IOC te volgen in zijn nieuwe genderbeleid, want de vrouwentennisbond is niet geaffilieerd met het IOC, zegt hij, dat is World Tennis, tot voor kort International Tennis Federation (ITF). „Ik vermoed dat de WTA problemen rond de deelname van trans personen in de toekomst wil uitsluiten”, zegt hij. „Want hoewel die zich al vijftig jaar niet hebben voorgedaan, garandeert dat niet dat het nooit zal gebeuren.”

Source: NRC — This article was automatically imported from the source. Read full article at original source →