Mannen, lees eens een roman!

Ter voorbereiding op de zomervakantie komen stelletjes regelmatig naar de boekwinkel waar ik werk voor het inslaan van een stapel leesvoer. Vaak kiest de vrouw voor een roman over een ontspoorde familiegeschiedenis of onmogelijke liefdes, de man legt een vuistdikke pil over de Weimarrepubliek op de toonbank, of erger: de biografie van Elon Musk. Liggend aan het zwembad zal zij zich verliezen in een verhaal, terwijl hij alle feiten op een rij probeert te krijgen.

Dat verschil is niet louter anekdotisch. Vrouwen lezen meer fictie dan mannen, terwijl mannen vaker naar non-fictie grijpen. Vrouwen lezen überhaupt meer boeken dan mannen. Uit onderzoek van Stichting Lezen blijkt dat er een wezenlijk genderverschil is in leesvoorkeur. Een van de oorzaken is het tekort aan mannelijke rolmodellen: basisschooldocenten zijn voor een groot deel vrouw, en mannen nemen minder vaak de voorleestaak op zich.

Wellicht laat het onderscheid zich ook verklaren door de leesmotivatie. Vrouwen willen zich verliezen in een perfecte romance of een ingewikkeld web van relaties, in boeken zoeken ze een interessante alternatieve werkelijkheid. Mannen kiezen vaker een instrumentele aanvliegroute; lezen dient voor hen als middel tot een ander doel (bijvoorbeeld zelfoptimalisatie). Dit verschil zou je kunnen samenvatten als escapisme voor vrouwen en utilisme voor mannen. 

Enfin, voor het verschil zijn dus verschillende oorzaken aan te wijzen. Het is niet mijn bedoeling een sluitend antwoord te geven op de vraag welke (maatschappelijke) factoren deze discrepantie verklaren. Om de kloof te dichten zou je evengoed vrouwen kunnen aansporen vaker non-fictie te lezen. Een voorname reden voor dit contrast, lijkt me, is dat we lezen vaak promoten als een vorm van zelfverbetering, terwijl juist dat argument veel mensen afschrikt.

”Literatuur leert je het leven!”, scandeerde mijn docent Nederlands wekelijks. Dat zal best, maar met die woorden verhoogde ze ook de drempel: lezen kreeg een intellectueel vleugje. Lezen wordt vaak verdedigd aan de hand van wat het kan bijdragen. Maar juist dat permanente appel op het nut ervan, heeft van lezen een productiviteitsverplichting gemaakt. Het idee dat elke hobby of vorm van vermaak in dienst staat van onze Bildung, is de nagel aan de doodskist van persoonlijk plezier.

Natuurlijk is lezen goed voor je. Het traint je inlevingsvermogen, het daagt je verbeelding uit en dwingt je aandachtig met je aandacht om te gaan. Niet elke bladzijde geeft evenveel dopamine als filmpjes op TikTok of Instagram, maar dat is nu juist het punt. Tegelijkertijd is een beroep op de functionaliteit van literatuur, lezen als instrument tot een hoger doel, precies wat die afstand heeft gecreëerd. Vooral mannen lijken daardoor te zijn gaan lezen vanuit nutsoverwegingen. Het lijkt me goed als mannen wat meer hun best zouden doen wat vaker een verhaal ter hand te nemen, en wel om het volgende.

Het maatschappelijk discours rondom genderverschillen laait bijna wekelijks opnieuw op. De thematisering van mannelijkheid en de manosphere, de genderkloof (van inkomen tot orgasmes) en de dalende succescijfers van mannen op de universiteit en de datingmarkt passeren met regelmaat de revue. Stuk voor stuk kwesties waarin mannen volgens mij een slag kunnen slaan door zich te verdiepen in een boek vol plot en personages in plaats van prestaties en crypto. 

Willen we meer lezers, dan moeten we lezen weer als plezier durven verkopen. Lezen mag ook ‘gewoon’ leuk zijn. Niet elk boek hoeft je leven radicaal te veranderen of bij te dragen aan je financiële zelfstandigheid. Voor het streamen van series lijken mannen dit geen probleem te vinden, maar voor boeken geldt een andere maatstaf. Mijn advies is daarom; binge eens een paar pagina’s in plaats van afleveringen.

Lezen hoeft niet altijd iets zwaars te zijn, maar het mag wel uitdagen. Tussen oppervlakkig vermaak en intellectuele zelfkastijding ligt een wereld van verhalen die uitdagen én plezier geven. De literatuur gaat net zo goed ten onder aan overdreven zwaarte als aan opgedrongen lichtzinnigheid. Literatuur hoeft geen Hummer te zijn, maar in een Piaggio leert ook niemand goed autorijden.

Er schuilt nog een aanvullend voordeel in dit literaire uitstapje. Voor de mannen die zich zorgen maken over hun aantrekkelijkheid: een goed verhaal levert, denk ik, doorgaans betere datingsresultaten op dan een getrainde kaaklijn, of andersoortige looksmaxxing. Het geeft inzichten die je dankbaar kunt gebruiken om vragen over te stellen of om enthousiast over te vertellen; allebei beproefde versiertechnieken.

Terwijl vorig jaar de terrassen en tijdlijnen op sociale media werden gedomineerd door discussies over performative reading (in het openbaar lezen voor de show) kunnen we dit jaar de leestrend van het seizoen nog collectief bepalen. Beschouw dit pleidooi als voorzetje: ik stel voor om juli en augustus 2026 om te dopen tot De Prozazomer.

De zomervakantie dient in eerste instantie ter ontspanning, ontsnapping en ontdekking. Het boek dat u meeneemt op vakantie mag hier een afspiegeling van zijn. Toch krijgt u wat huiswerk mee: vergeet niet dat lezen ook gewoon leuk mag zijn. Vaders, lees eens wat vaker uw kinderen voor, daar zijn lange zomeravondenperfect voor. En mannen, lees eens een roman!

Source: NRC — This article was automatically imported from the source. Read full article at original source →