Van Marcel Duchamp tot Jip en Janneke: NRC tipt de interessantste tentoonstellingen

Voortdurend trok kunstenaar Marcel Duchamp alles wat de buitenwereld als kunst beschouwde in twijfel – maar dat kon hij alleen maar doen door datzelfde werk uiteindelijk toch onder ‘kunst’ te blijven scharen. Terecht wijdt het MoMA een grootse overzichtstentoonstelling aan deze ultieme saboteur.

Fiep Westendorp, ‘Het kindje lijkt op een varkentje’, 1980.

Fiep Westendorp behoorde tot de beste Nederlandse kinderboekenillustratoren. Het Rijksmuseum bezit geen enkele tekening van haar, maar toont nu wel een begeesterend overzicht van haar oeuvre.

Wat als we de natuur nou eens niet langer benaderen als iets om te ordenen, of te bezitten maar als een wereld waar we onlosmakelijk deel van uitmaken? In de tentoonstelling ‘Living Mesh’ reflecteren zestien hedendaagse kunstenaars op dit thema.

Ed van der Elsken, ‘Jongens op het Rokin’, Amsterdam, ca. 1950–1960

Wéér Van der Elsken. Dat gevoel kán je bekruipen na de vele aandacht die Nederlands beroemdste fotograaf de afgelopen jaren kreeg. Heb je het op een gegeven moment niet een beetje gehad? Absoluut niet, zie je als je door de zalen van Up Close in het Rijksmuseum loopt.

De straattaferelen van de Amerikaanse fotograaf Helen Levitt (1913-2009) werden altijd als poëtisch getypeerd. De laatste jaren wordt juist benadrukt dat de foto’s politiek zijn. Dat leidt tot de vraag: als poëtisch werk politiek wordt, wordt het er dan beter of slechter op?

Still uit Larissa Sansours film ‘A Sunken Tale of Losses Delayed’ (2026), die ze maakte in opdracht van Wereldmuseum Amsterdam.

Elke tentoonstelling van hedendaagse Palestijnse kunstenaars refereert aan de dood die elk ogenblik kan komen en aan leven op de allerdonkerste plekken, maar ook aan menselijke veerkracht en creativiteit. Op dit ogenblik zijn er ten minste drie in Nederland te zien.

Gentile Bellini, Sultan Mehmet II, 1480, olieverf origineel op hout, overgezet naar doek, 69.9 x 52.1 cm, Londen, The National Gallery

Een indrukwekkende expositie in BRUSK Brugge presenteert een nieuw beeld van de stad als knooppunt in een mondiaal middeleeuws netwerk van handel, kennis en cultuur.

In mei is de Biënnale van Venetië geopend, de belangrijkste expositie voor beeldende kunst ter wereld. Naast de politieke protesten rond de landenpaviljoens is er ook nog de hoofdexpositie ‘In Minor Keys’, die alle aandacht aan de ‘zachte tonen’ wil geven. Maar waar gaat het hier echt om?

Het Centraal Museum in Utrecht presenteert de eerste overzichtstentoonstelling van Gerard van Honthorst, de beste Nederlandse navolger van Caravaggio. De grote hoogten waartoe hij als jonge man in Rome werd opgestuwd, bereikte hij in zijn latere werk nog maar zelden.

Het Louvre toont een zeldzaam volledig overzicht van schilderijen en prenten van de laatmiddeleeuwse kunstenaar Martin Schongauer, en illustreert hoe kunstenaars na hem door zijn werk beïnvloed werden.

Waarom versieren we niet veel méér voorwerpen met dieren of vogels, vraag je je af na bezoek aan de tentoonstelling ‘Beauty of the Beast’ in museum De Buitenplaats, onderdeel van het Drents Museum. Oogstrelende art-nouveauwerken laten zien: alles wordt er zoveel fraaier van.

Wat is een echte man? Stoer, hard en krachtig? Twee kunstexposities over mannelijkheid willen het beeld verruimen van wat mannen kunnen zijn. „Het begrip mannelijkheid wordt te klein gehouden.”

Vlak voordat het Drents Museum de tentoonstelling van de Hongaars-Indiase schilder Amrita Sher-Gil zou openen, werd duidelijk dat die vanwege de geopolitieke spanningen niet door kon gaan. Nu is er de expositie ‘Ode aan Amrita Sher-Gil’ te zien.

Wanneer wordt een ontwerp zo succesvol dat het uitgroeit tot nationaal symbool? Aan het ontwerp zelf ligt het niet altijd.

Hoe inspireert religie de kunst? In Museum Gouda en Museum Catharijne Convent doken gastcuratoren de depots in om kunst te kiezen die aansluit bij wat voor hen geloof en zingeving is. Het leverde exposities op die je aan het denken zetten over de vragen van het leven.

Fotograaf Verena Blok kreeg een kind en werkte kort daarna in een abortuskliniek. Haar expositie Love Shit in fotografiemuseum Foam, over zwangerschap en reproductieve rechten, roept soms twijfel en ongemak op – emoties die, naast blijdschap, net zo goed met zwangerschap verbonden kunnen zijn.

Amsterdam was in de 17de eeuw de internationale hoofdstad van vrijdenkers. Een expositie in Museum Embassy of the Free Mind toont nu hun boeken. Daarin lees je dwarse, soms verboden opvattingen over de mens, God en de wereld.

In Parijs bracht de Finse schilder Pekka Halonen drommen museumbezoekers op de been voor zijn natuurdoeken vol ijs en sneeuw. Dezelfde tentoonstelling is nu te zien in Rijksmuseum Twenthe in Enschede.

Eind maart werd bekend dat de Britse filmmaker en kunstenaar Steve McQueen de prestigieuze Erasmusprijs wint. Op de betrekkelijk kleine solotentoonstelling die De Pont in Tilburg nu organiseert, vormen twee oudere werken het hoogtepunt.

Ook in de 17de en 18de eeuw waren er al geweldige vrouwelijke kunstenaars, zo is nu te zien in een grote tentoonstelling in Gent. Ze blonken uit in zelfportretten; om zichzelf te presenteren als professional móésten ze wel.

Het museum voor modern realisme in Gorssel toont Italiaanse schilderkunst uit het midden van de vorige eeuw: lichter en kleurrijker dan het Nederlandse realisme, maar ook met een ongemakkelijke zweem van fascisme.

Grijs is oudbakken. Grijs is kleurloos, grijs betekent uitgerangeerd. Grijs is oud. Hanteer het cliché ‘grijze hoofden’ en je bedoelt: laat maar zitten.Maar Grijs! Art on Aging heet in Museum Bommel van Dam de expositie over kunst op leeftijd. Hoezo Grijs!? Provocatie? Pedanterie? Vlucht naar voren?

Het was misschien wel zijn lievelingskleur. Vincent van Gogh hield van geel, zozeer dat het Van Gogh Museum er nu een tentoonstelling aan wijdt. Maar het geel dat hij zag en schilderde, is anders dan het geel dat wij nu zien. In de expositie toont de geëngageerde Deense sterkunstenaar Olafur Eliasson een ruimtevullend kleurexperiment. NRC interviewde hem: „Dromen staan niet los van de werkelijkheid, dromen zijn er een onderdeel van.”

Het Kunstmuseum in Den Haag toont de Londense schilderschool: naoorlogse kunstenaars die de figuratieve schilderkunst hoog in het vaandel hielden. „Luister niet naar al die idioten die zeggen dat afbeeldingen van mensen er niet meer toe doen.”

De tentoonstelling ‘Birds’ toont de gemankeerde verhouding tussen mens en vogel. Met als bijzondere bijkomstigheid: een puttertje als curator.

Het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam opent na een onstuimige periode in een nieuw pand. Naast de Eregalerij voor Nederlandse fotografie en een prominente plek voor de collectie zijn er twee tijdelijke tentoonstellingen: ‘Rotterdam in Focus’ en ‘Ontwaken in blauw’.

De ‘Metamorfosen’ van de Romeinse dichter Ovidius inspireren al 2000 jaar kunstenaars. In het Rijksmuseum is nu de rijke oogst te zien, van Bernini tot Bourgeois. Maar waarom hebben zoveel verhalen met verkrachting te maken?

Beroemd was de schilder Jan Toorop altijd al, maar werd hij ook echt begrepen? Nee, stelt nu het Singer Laren, en presenteert hem voor het eerst expliciet als ‘kunstenaar van kleur’. „Pas door zijn herkomst te kennen kan je zijn werk echt goed begrijpen.”

Volgens beeldhouwster Theresia van der Pant zijn veel dieren al beelden op zichzelf. Maar het overzicht van haar gestroomlijnde diersculpturen in Scheveningen is ook echt een tentoonstelling voor autoliefhebbers en industrieel ontwerpers.

Het oeuvre van glaskunstenaar Maria Roosen gaat over clichés, ongelijkheid en rolpatronen, toont de solotentoonstelling die nu te zien is in het Stedelijk Museum Schiedam.

In haar eerste museale solotentoonstelling toont fotograaf Hajar Benjida de wereld achter Magic City in Atlanta, een van de bekendste stripclubs ter wereld. Bij haar zijn de dansers geen anonieme performers, maar autonome ondernemers en moeders.

Source: NRC — This article was automatically imported from the source. Read full article at original source →