Tegenwoordig zit er tweemaal per week een patiënt tegenover me die geen obesitas heeft, nooit obesitas heeft gehad en toch al maanden Ozempic of Mounjaro spuit. Ozempic werd vanaf 2018 in Nederland beschikbaar voor de behandeling van diabetes type 2. De werkzame stof semaglutide bleek een gewichtsverlagend effect te hebben, waardoor het gebruik als afslankmiddel vanaf 2023 sterk toenam. Mounjaro kwam in 2024 op. Het wordt meestal voorgeschreven via een online kliniek, soms via de huisarts, maar bijna altijd zonder dat mensen uitgelegd hebben gekregen wat er met hun gezicht, borsten en buikwand gaat gebeuren.
Ik mag de fysieke schade achteraf repareren. Dat is geen incident, maar de voorspelbare consequentie van een geneesmiddel voor diabetes dat we breder zijn gaan gebruiken dan de wetenschap rechtvaardigt. De richtlijnen zijn vrij eenduidig. Het Zorginstituut Nederland, dat adviseert wie afslankmedicatie uit de basisverzekering vergoed krijgt en de NHG-standaard, de landelijke richtlijn voor huisartsen die beschrijft onder welke voorwaarden die medicatie kan worden aanbevolen, zijn er duidelijk over.
Iedereen met een body mass index (BMI), een maat voor de verhouding tussen gewicht en lengte, boven de 30 heeft obesitas. Ozempic kan worden voorgeschreven aan mensen met zeer ernstig overgewicht: een BMI van 35 of hoger, of aan mensen met een BMI vanaf 27 met ernstige gezondheidsproblemen, wanneer een jaar gezonder leven en meer beweging niet heeft geholpen.
Voor deze patiënten is de afweging tussen voordeel en risico duidelijk. Maar voor wie een BMI heeft van onder de 30 ligt dat anders: het gros van de gezondheidsstudies is uitgevoerd bij mensen met een BMI van 30 of hoger. Er is nu geen goed wetenschappelijk bewijs dat de gezondheidswinst bij een lager BMI opweegt tegen de nadelen. Toch schrijven artsen Ozempic voor, en kopen mensen het zonder recept, puur voor cosmetisch gewichtsverlies.
Sommige cosmetische artsen profileren zich inmiddels als ‘leefstijlarts’ om aan de verkoop van Ozempic te verdienen. Vanuit deze praktijk begeven zij zich soms op het terrein van de plastisch chirurgie, tot en met het opvullen van schaamlippen. Maar dat vraagt anatomische kennis en vaardigheden en hoort niet thuis als bijverdienste naast een spreekkamer die primair is ingericht om Ozempic-recepten te verkopen.
Snel gewichtsverlies is niet hetzelfde als geleidelijk gewichtsverlies. Vet in het gezicht verdwijnt sneller dan de huid zich kan aanpassen, soms al binnen enkele maanden. Het resultaat heeft inmiddels een eigen naam, Ozempic face. Ingevallen wangen, diepere plooien tussen de neus en mondhoeken, een gezicht dat ouder oogt dan de leeftijd doet vermoeden. In een vroeg stadium kan een voorzichtige behandeling soms nog helpen. Daarbij worden bijvoorbeeld fillers gebruikt die helpen bij het aanmaken van nieuw collageen, vaak gecombineerd met lasers of radiofrequentie, die de huid kunnen helpen strakker te worden. Dan moet de huid nog wel voldoende veerkracht hebben.
Wachten patiënten te lang, dan is dit stadium voorbij en blijft alleen een uitgebreide facelift over, waarbij dieperliggende weefsels in het gezicht worden verplaatst. Dit is een ingreep die ik nu aanmerkelijk vaker doe bij aanzienlijk jongere patiënten dan we in dit vak gewend waren. Bij vrouwen zie ik hetzelfde patroon in de borsten. Snel verlies van klier- en vetweefsel zonder dat de huid meekrimpt. Dit heeft slappe, hangende borsten tot gevolg. Sommige patiënten hebben nog genoeg eigen weefsel om met een borstlift en eigen klier- en huidweefselweer een stabiele vorm te krijgen. Anderen hebben te weinig volume over, dan voeg ik een prothese toe om een goed resultaat te behalen.
De grootste ingreep zien we bij de taille van het lichaam: een huidoverschot geheel rondom, vaak gecombineerd met uitgerekte buikspieren of verzwakte buikwand, alleen overtollige huid weghalen is dan niet voldoende. In de praktijk betekent dit steeds vaker het weghalen van vet rond de hele taille, gecombineerd met buikwandcorrectie.
Wat in de discussie over het gebruik van Ozempic vrijwel nooit aan bod komt, is dat opereren na fors en snel gewichtsverlies een andere ingreep is dan een reguliere facelift of buikwandcorrectie. Weefselkwaliteit, doorbloeding en wondgenezing zijn veranderd, met het vet zijn vaak ook spiermassa en belangrijke voedingsstoffen verdwenen. De huid gedraagt zich anders onder de naald dan bij een patiënt die niet net twintig kilo in een paar maanden is kwijtgeraakt. Een chirurg zonder ervaring met deze patiënten loopt sneller tegen complicaties aan, van problemen met wondgenezing tot een teleurstellend esthetisch resultaat. Dit is inmiddels een specialisme op zich.
Onderschat wordt ook de rekening. Mensen begroten de kosten van de medicatie, die al gauw honderden euro’s per maand bedragen, maar zetten zelden geld opzij voor wat daarna volgt: ingrepen die de huid steviger maken, laserbehandelingen en uiteindelijk mogelijk een facelift, borstlift of buikwandcorrectie. Dat zijn geen kleine bedragen, en ze komen vaak pas in beeld wanneer een patiënt al begonnen is met afvallen.
Dit is overigens geen pleidooi tegen het gebruik van Ozempic. Voor de juiste patiënt is het een van de belangrijkste ontwikkelingen in de interne geneeskunde van de afgelopen decennia. Waar ik moeite mee heb, is de stilzwijgende verschuiving van een geneesmiddel voor obesitas naar een lifestyleproduct, zonder dat iemand de esthetische, chirurgische en financiële gevolgen benoemt.
Een arts die Ozempic voorschrijft aan iemand met matig overgewicht moet erbij vertellen dat de kans reëel is dat diezelfde patiënt over een jaar bij een plastisch chirurg zit, en wat dat kost. Dat gesprek wordt nu bijna nooit gevoerd. Wij zien de patiënten pas als het al zover is.
Source: NRC — This article was automatically imported from the source. Read full article at original source →
