Festivals organiseren wordt steeds riskanter nu extreem weer geen uitzondering meer is

Het KNMI besloot op vrijdag 26 juni om 15.50 uur dat vanaf middernacht code rood zou gelden voor extreme hitte. Acht uur later werden de bezoekers van het hardcorefestival Defqon.1 naar huis gestuurd. „Ik bevroor gewoon”, vertelt bezoeker Emilie Balátová, die helemaal uit Tsjechië was afgereisd naar het festival in Biddinghuizen. „Ik dacht dat het een slechte grap was, totdat ik iemand zag huilen. Er was geen duidelijke melding, alleen een aangepaste Instagrampost van eerder die dag.”

De verwarring was tastbaar op het festivalterrein; veel bezoekers hadden kritiek op de late en gebrekkige communicatie rondom de afgelasting. „Er hing een soort overweldigende stilte die al snel onrustig werd.” Balátová wilde, net als veel andere bezoekers, haar avontuur niet afsluiten. „We hebben er misschien een zooitje van gemaakt, maar we hadden het nodig. Er is iets wezenlijks van ons weggenomen.”

De abrupte beëindiging van Defqon.1 was onderdeel van een rommelig festivalweekend waarin extreme weersomstandigheden meerdere grote evenementen parten speelden. Terwijl de festivals Jera On Air in het Limburgse Ysselsteyn en Concert at SEA op de Zeeuwse Brouwersdam gewoon hun hekken openden, werden andere evenementen onder vergelijkbare omstandigheden afgelast of voortijdig beëindigd.

Bezoekers van het festival Concert at SEA koelen af bij de nevelpoortjes op het festivalterrein.

De regionale verschillen in de aanpak leidden tot kritiek van de Vereniging Van EvenementenMakers (VVEM), die vindt dat het ontbreekt aan uniforme landelijke besluitvorming rond evenementen, terwijl ingrijpende beslissingen als afgelasting en grote verzekeringsclaims steeds vaker voorkomen.

De recente hittegolven laten zien hoe de evenementensector, die goed is voor 12,7 miljard euro omzet per jaar, worstelt met de gevolgen van klimaatverandering. Afgelopen weekend werden op het Arnhemse festival Legends of Rock nog zes bezoekers onwel vanwege de hitte. De organisatie had geen aanvullende maatregelen genomen, ondanks advies van de GGD. Bezoekers mochten geen eigen water mee naar binnen nemen en er waren geen watertappunten; een flesje water kostte 5,75 euro. De gemeente wil om herhaling te voorkomen strakkere voorwaarden rond hitte en drinkwater gaan vastleggen.

De eerste stap in de besluitvorming rond extreem weer en festivals ligt bij het KNMI. „Wij hebben de wettelijke taak om weerswaarschuwingen te geven”, zegt een woordvoerder. Of het KNMI code oranje of rood afkondigt, wordt besproken in een zogenoemd Weer Impact Team, waarin onder meer de veiligheidsregio’s, Rijkswaterstaat en ProRail vertegenwoordigd zijn. „Het KNMI communiceert het weerbericht. De protocollen en besluiten rondom evenementen liggen bij de andere partijen.”

Code rood is een zwaar weeralarm, dat juridisch niet bindend is. Bij code rood volgt overleg tussen organisatoren van evenementen, gemeenten, veiligheidsregio’s en hulpdiensten, aldus voorzitter van de VVEM Boris van der Ham. „Daarbij speelt er meer mee dan de weercode. Zaken als schaduw, aanvangstijd, aantal bezoekers, gedrag van het publiek, en beschikbaarheid van EHBO-personeel worden allemaal gewogen.”

De meeste festivals, waaronder Defqon.1, hebben al ruim van tevoren een incidentenplan opgesteld, waarin uiteenlopende scenario’s zijn uitgewerkt. Daarnaast worden er meerdere veiligheidsoverleggen tussen de organisatoren, hulpdiensten en gemeente georganiseerd, die bij dreigend extreem weer vaker plaatsvinden. „Om de paar uur wordt de stand van zaken tegen het licht gehouden en gekeken waar de knelpunten zitten”, vertelt woordvoerder van Q-dance Tim Boersma. 

Uiteindelijk ligt het besluit of een evenement kan doorgaan bij de gemeente. De gemeente Dronten, waar Defqon.1 plaatsvond, benadrukt dat de beslissing om het festival af te gelasten gezamenlijk is genomen. „Op basis van een uitgebreide gezamenlijke afweging is de burgemeester op grond van de APV bevoegd om de evenementenvergunning in te trekken”, zegt een woordvoerder. Maar juist over dit gezamenlijke besluitvormingsproces ontstond na het hitteweekend discussie. 

In een brief aan het Veiligheidsberaad, waarin alle 25 veiligheidsregio’s vertegenwoordigd zijn, uit de VVEM kritiek op de stroeve samenwerking en de onduidelijkheid die ontstond rondom de besluitvorming. Volgens de brancheorganisatie kregen festivalorganisatoren te maken met sterk uiteenlopende besluiten onder vergelijkbare weersomstandigheden. De VVEM stelt dat onvoldoende duidelijk was welke criteria doorslaggevend waren bij het toestaan of verbieden van evenementen.

„Gemeenten hanteren eigen beleid, en daar hebben we last van”, zegt Van der Ham. „Je wilt, zeker in crisissituaties, niet steeds opnieuw het wiel hoeven uitvinden.” Volgens hem verliep het overleg met de gemeenten op sommige plekken moeizaam. „De stress sloeg toe en het gesprek was stroef. De telefoon werd niet eens meer opgenomen.”

Van der Ham vreest dat sommige gemeenten de KNMI-weercode als doorslaggevend zijn gaan gebruiken. „Maar een weercode zegt iets over het weer, niet over het risico voor een specifiek evenement.” Volgens de VVEM zou de afweging transparanter en uniformer moeten worden, met ruimte voor de maatregelen die organisatoren zelf al hebben getroffen. 

Achter de discussie over veiligheid schuilen grote financiële belangen. Een afgelasting kan organisatoren miljoenen kosten en ook verzekeraars merken dat extreem weer steeds vaker onderdeel wordt van hun werk. „Toen we in 2009 begonnen, zagen we nauwelijks claims door extreem weer. Inmiddels neemt dat duidelijk toe”, zegt een woordvoerder van evenementenverzekeraar No Risk, die ook Defqon.1 verzekerde. 

Ook het Verbond van Verzekeraars ziet dat klimaatverandering de sector voor nieuwe uitdagingen stelt. „Verzekeraars zien dat de grilligheid toeneemt. Dat doet wat met de markt. Het is cruciaal dat organisatoren zich bewust worden van het probleem”, zegt een woordvoerder.

Waternevel, een van de maatregelen tegen de hitte op Pinkpop.

No Risk wil geen uitspraken doen over polisvoorwaarden of de dekking van individuele evenementen. Wel benadrukt de woordvoerder dat een KNMI-code op zichzelf weinig zegt. „Code rood is een hartstikke leuke politieke term, maar dan kun je nog steeds een evenement organiseren.” Volgens hem blijft iedere verzekering maatwerk, waarbij steeds naar de omstandigheden van het specifieke evenement wordt gekeken.

Vooralsnog zijn alle vormen van extreem weer verzekerbaar. Wel geldt: hoe hoger het risico, hoe hoger de premie voor organisatoren. „Je kunt veel risico’s afdekken, maar daar hangt wel een prijskaartje aan”, zegt de woordvoerder van het Verbond van Verzekeraars. Ook No Risk verwacht dat de kosten van verzekeringen op termijn zullen stijgen.

Een verzekering neemt bovendien niet alle risico’s weg. Een afgelasting blijft een financiële én emotionele klap, zegt Van der Ham. „Dat moeten we niet onderschatten.”

Voor Balátová overheerst de emotionele schade. „De afgelopen maanden waren zwaar. Defqon.1 is mijn thuisbasis. Het doet pijn als dat van je wordt afgepakt.”

Source: NRC — This article was automatically imported from the source. Read full article at original source →