In Oekraïne wordt fel bezwaar gemaakt en op straat geprotesteerd tegen het besluit van president Volodymyr Zelensky om de minister van Defensie, Mychajlo Fedorov uit zijn positie te ontheffen. De innovatie- en transparantiegerichte minister is uiterst populair en blies in korte tijd nieuw leven in het afgematte defensieapparaat.
Het ontslag lijkt een direct gevolg van een interne strijd tussen de progressieve minister van Defensie en de conservatieve opperbevelhebber generaal Oleksandr Syrsky, waarbij de generaal aan het langste eind heeft getrokken. Zelensky zou het geruzie tussen de twee belangrijkste mensen in de top van de landsverdediging niet meer hebben aangekund, meldt onlinekrant Oekrajinska Pravda op basis van bronnen rond de regering.
Formeel gaat het om een complete kabinetsherschikking. Het is tijd voor een „nieuwe politieke strategie”, stelde Zelensky afgelopen zondag. Ook voor onder meer premier Joelja Svyrydenko wordt een nieuwe positie gezocht. Maar dit valt in het niet bij het ontslag van Fedorov, wiens benoeming nog maar zes maanden geleden het land nieuwe hoop op een overwinning had gegeven.
„Ik ben van mening dat het ontslag van M. Fedorov een groot kwaad is voor de defensiecapaciteit van het land”, schreef een plaatsvervangend commandant van de Oekraïense luchtmacht bij een ontslagbrief uit protest tegen het besluit. Op het plein voor het theater Ivan Franko in Kyiv hebben zich honderden demonstranten verzameld met de wens dat Fedorov zal aanblijven. De menigte roept leuzen als „Fedorov! Fedorov!”, „Het kan ons wel schelen” en „Syrsky weg!”.
Tijdens een ad-hoc opgezette persconferentie bekritiseerde Fedorov donderdagmiddag Syrsky openlijk. „In plaats van dat hij uitvogelt hoe we asymmetrisch Rusland kunnen verslaan, wat de taak is van de opperbevelhebber, heeft hij uitgevogeld hoe hij het land in tweeën kan splitsen”, aldus Fedorov.
‘Misja’ Fedorov maakte sinds 2019 als techminister onderdeel uit van de regering, waar hij met groot succes de digitale transitie van de Oekraïense overheid leidde. Als minister van Defensie van het land dat in het vijfde jaar van de grootschalige oorlog met Rusland zit, ging hij ambitieus en rigoureus te werk. Hij begon met een audit van de uitgaven bij legerbrigades en Defensie, waarbij hij overbesteding van 300 miljard hryvnja (5,9 miljard euro) aan het licht bracht. Hij onderwierp medewerkers van het ministerie aan leugendetectortests en ontsloeg iedereen die daar niet aan meewerkte of niet voor slaagde.
Fedorov onderhandelde succesvol met Elon Musk over het platleggen van Starlink-internetterminals voor de Russische strijdkrachten. En hij drukte de kosten van de hoogstnoodzakelijke 155-millimeter artilleriegranaten met 16 procent, door over te gaan op een systeem voor openbare aanbestedingen. Hij alloceerde een groot deel van het budget voor de aankoop van midden- en langeafstandsdrones – waar Oekraïne nu succes mee behaalt op de Krim – en in het droogleggen van de Russische olie-industrie.
Om het manschappentekort tegen te gaan investeerde hij sterk in drone-aankoop en verdriedubbelde hij de salarissen van frontliniesoldaten. Ook werkte hij aan het inventieve, maar controversiële plan om internationaal op grote schaal militairen te werven. Met fikse tekenbonussen voor tussenpersonen. Fedorov is ook populair bij Europese partners. Ze waarderen zijn transparantie, optimisme en overdonderende presentaties in Silicon Valley-stijl over de ambities en successen van de strijdkrachten.
Maar Fedorov is geen militair. Zijn visie daagt de geldende machtsstructuur van de strijdkrachten uit.
Opperbevelhebber Syrsky (60) werd geboren in de buurt van Moskou en begon zijn lange militaire carrière binnen het Sovjet-systeem. Hij zou zich volgens dronepionier Maria Berlinska onder meer geërgerd hebben aan het door Fedorov gestelde doel om 50.000 Russische militairen per maand uit te schakelen. Dat zou hij zien als burgerbemoeienis met militaire strategie. Ook zou Fedorov hebben gelobbyd voor het vervangen van de opperbevelhebber, wat Syrsky vanzelfsprekend zag als een bedreiging.
De kritiek op Syrsky die onder Oekraïense militairen geregeld klinkt, is dat zijn traditioneel militaristische strategie uitmondt in een confrontatie tussen een ‘groot Sovjet-leger’ (de Russen) en een ‘klein Sovjet-leger’ (de Oekraïners). Dat is een overdrijving. Oekraïne behaalde ook onder Syrsky successen, hij leidde de verdediging van Kyiv in 2022 en de bevrijding van Charkiv dat najaar. Maar het grote aantal slachtoffers dat daarbij viel wordt hem wel nagedragen. Fedorov daarentegen, staat symbool voor oorlogsvoering waarbij technologie wordt gebruikt om mensen te sparen.
„Dit is een cultureel en generationeel conflict”, zegt politicoloog Jevhen Hlibovytsky. „Syrsky is old-school Sovjet-stijl en begrijpt de Russische logica als zijn eigen. Fedorov is onverbiddelijk innovatief voor de staatssector en hij doorbreekt de status quo. Te veel invloedrijke mensen hebben hun carrière gewijd aan het uitkerven van een comfortabele plek in dit systeem, en zij voelen zich geïntimideerd door deze innovatieve aanpak.”
Een andere verklaring voor het plotselinge vertrek van de hervormingsgezinde Fedorov is, zo vrezen veel Oekraïners, dat hij te snel hervormde en te hard optrad tegen corruptie.
„Toen Fedorov op het ministerie kwam, schopte hij allerlei generaals en kolonels eruit die allerlei rommel en afval kochten die ons niet hielpen te vechten. Miljarden aan troep in opslagloodsen waar onze soldaten niets mee konden”, zegt anti-corruptiejournalist Joeri Nikolov op zijn Facebook. „Toen werd er geklaagd bij Syrsky, en wie beschermde hij? Zijn eigen jongens natuurlijk. Iedereen snapt dat het ontslag van de eerste effectieve minister van Defensie sinds Zelensky aan de macht is, onze defensiecapaciteit schaadt. Maar Zelensky kiest de kant van de corrupten.”
Twee leden van de expertgroep voor hervorming van het defensieapparaat legden hun positie neer. „Ik ben er zeker van dat de deur naar de kans op radicale hervorming van het ministerie van Defensie vandaag opzettelijk is gesloten”, schrijft een van de twee, Roman Balan.
Het is de derde grote regeringswissel sinds de oorlog begon. Tijdens de staat van beleg kunnen er geen verkiezingen worden uitgeschreven. Kabinetswisselingen worden geïnitieerd door Zelensky. Volgens de Oekraïense grondwet kan de president kandidaten aandragen voor de posities van premier, minister van Buitenlandse Zaken en Defensie. Die kandidaten moeten goedgekeurd worden door het parlement, de Verchovna Rada. De premier nomineert vervolgens de rest van het kabinet, dat eveneens goedgekeurd moet worden door de Verchovna Rada.
Makke aan dit systeem is dat de president extreem veel macht heeft op het moment dat zijn partij de meerderheid heeft in het parlement. En dat heeft Zelensky met zijn partij Dienaar van het Volk. Alhoewel er dissidente stemmen in zijn partij zijn, volgt de meerderheid gewoonlijk de voorstellen van de president.
Dit gebeurt allemaal legitiem, maar er ontstaat steeds meer ongemak over het gebrek aan transparantie. „Hoeveel kan de staat nog verdragen en wanneer gaat het breken? Terwijl de vijand ons dood en verslagen wenst – openlijk”, schrijft de Oekraïense televisiejournalist Olena Koerbanova op Facebook. „Ik heb geen eigen criteria om vast te stellen of Fedorov een goed mens is, en ik weet ook niet wat [de vorige premier] Smyhal voor iemand was. Maar belangrijker: ik begrijp niet waarom ze zijn ontslagen. Er kleefden geen corruptieschandalen aan hen. Is dat juist het probleem? Hoe komen mensen op hun positie en waarom vertrekken ze? Hoe wordt de opvolger gekozen? Hoe wordt hun effectiviteit gemeten?”
„Het is een rotzooitje. Het lijkt wel een draaimolen”, zegt analist Ivan Stoepak tegen NRC. „Telkens dezelfde gezichten maar telkens op nieuwe posities.” Tijdens de persconferentie van Fedorov viel dan ook de vraag: gaat hij misschien weer terug naar het ministerie van Digitale Ontwikkeling? Daarover is nog niet gesproken, antwoordt Fedorov. Ook zou Zelensky hem zondag al gepolst hebben voor de positie van premier, meldt The Economist. Onder normale omstandigheden zou dit een promotie zijn geweest, nu betekent het een falen van zijn hervormingsproject.
Fedorov lijkt dan ook hoop te houden dat hij alsnog op zijn post kan blijven. Tot een nieuwe minister op Defensie is aangesteld en zolang de protesten aanhouden, is er een kans. „Ik wil deze rol van minister van Defensie niet om minister van Defensie te zijn”, stelde Fedorov. „Ik wil deze positie om de oorlog te winnen. Persoonlijk zie ik niet in hoe we de oorlog gaan winnen met de huidige defensiestructuur.”
Source: NRC — This article was automatically imported from the source. Read full article at original source →
