‘Je kijkt live mee hoe iemand van zijn bed wordt gelicht. Jongeren zien het als grap, maar het is een strafbaar feit’

Online kijkers keken mee hoe een zwaarbewapend Amerikaans arrestatieteam binnenviel bij een nietsvermoedende livestreamer ergens in de Verenigde Staten. Yüksal Özcan zag dit een jaar geleden voor het eerst live op zijn computerscherm gebeuren. Het leverde massa’s kliks en kijkers op, jongeren vonden het „een leuke grap”.

Er was één probleem. Het bleek loos alarm. Er was helemaal geen dreiging van een bom, laat staan dat er een schietpartij of gijzeling gaande was in het betrokken huis. De adresgegevens van de livestreamer waren online gezet en iemand had de politie opzettelijk vals gealarmeerd om het slachtoffer een hak te zetten.

Een nieuwe online trend, ‘swatten’, naar de Amerikaanse term ‘swat’ voor een zwaarbewapend arrestatieteam, is overgewaaid naar Nederland, waarschuwen het Openbaar Ministerie en de politie deze week. En dat beaamt Yüksel Özcan (33). Hij werkte eerder bij de politie, onder meer als jeugdcoördinator en online rechercheur, en is nu gebiedsmedewerker openbare orde en veiligheid bij de gemeente Alkmaar. Samen met twee andere voormalige jongerenwerkers richtte hij het bedrijf TrendSein op. Ze helpen ouders, scholen en professionals om meer grip te krijgen op de hybride leefwereld van jongeren die een belangrijk deel van hun tijd online doorbrengen.

Hun laatste bericht op sociale media gaat over ‘swattting’: „een gevaarlijke vorm van online intimidatie die vaak begint als een online conflict”. De gevolgen kunnen zeer ernstig zijn, schrijven ze op basis van hun ervaringen met en verhalen van jongeren. „Slachtoffers kunnen worden geconfronteerd met zwaarbewapende politieagenten, terwijl er in werkelijkheid geen noodsituatie is. Swatting is daarom geen grap, maar een strafbaar feit dat levens in gevaar kan brengen.”

„Dit speelt al meer dan een jaar. Niet in Nederland, maar in de Verenigde Staten. Livestreamers worden daar met swatten gepest. Hun adresgegevens worden gedeeld. Iemand doet een valse melding bij de hulpdiensten; die rukken uit met groot materiaal en de jongeren kijken mee.”

„Je kijkt live mee hoe iemand van zijn bed wordt gelicht. Jongeren zien het als een grap, maar het is een strafbaar feit. Swatten gebeurt bijvoorbeeld in de gamewereld om spelers te intimideren. Je kunt wraak op iemand nemen en je scoort er punten mee op sociale media. We zien wel eens dat jongeren ruzie hebben en eentje gewond in het ziekenhuis belandt. En dat de anderen de gewonde dan nog verder willen vernederen door een opzettelijk valse alarmmelding te doen over diegene die in het ziekenhuis ligt.”

„Overal. Swatten gebeurt regelmatig op Discord, waar ronselaars en kwaadwillenden rondhangen. En wat we nu ook zien, is dat COM-groepen, dat zijn sadistische online netwerken waar kwetsbare jongeren in belanden, swatten inzetten als pressiemiddel.”

„Je kunt iemand bedreigen met swatten. Zo van: als jij niet doet wat ik wil, als jij mij geen naaktfoto’s stuurt, dan zorg ik dat jij een ‘swat’ thuis krijgt, een arrestatieteam aan huis. En dan worden je ouders, je gezin, je kinderen, thuis opgeschrikt. En vergis je niet: niet alleen jongeren zijn slachtoffer, ook volwassenen.”

„Valse aangevers kunnen op allerlei manieren aan persoonsgegevens komen. Via berichten op sociale media, datalekken, online profielen. Maar ook met doxing – ze verspreiden je foto via social media en vragen of iemand weet waar je woont. Grote kans dat er online antwoord komt. En hoe meer persoonlijke informatie openbaar beschikbaar is, hoe eenvoudiger iemand doelwit kan worden.”

„Deel zo min mogelijk gegevens online en zoek uit wat er online over jou te vinden is. Wees voorzichtig met het delen van je locatiegegevens tijdens livestreams of berichten. En bij TrendSein zeggen we ook: meld online bedreigingen zo snel mogelijk bij het betreffende platform.”

„Melden is sowieso verstandig. En ik adviseer ouders ook steevast om af en toe samen online te gaan. Bijvoorbeeld samen te gamen of samen te kijken wat er op social media gebeurt. Dan zie je waar jouw kinderen mee bezig zijn, dan weet je wat ze doen. En dan stappen diezelfde kids ook eerder op je af als ze pestgedrag tegenkomen. Het gaat erom dat ze een vertrouwenspersoon hebben met wie ze het online wangedrag delen: een mentor, een oom, broer, zus, jongerenwerker of wijkagent. Dat merken we op scholen ook: dat kinderen dan een zucht van opluchting slaan en zeggen: ik dacht dat ik de enige was die dit overkwam, maar dat is niet zo.”

„Dan gaat het al gauw van kwaad tot erger. Want realiseer je: regelmatig worden slachtoffers ook ingezet als dader. Als je niet wil dat jouw foto’s online komen, dan vragen diezelfde kwaadwillenden jou om zelf nieuwe foto’s van iemand anders aan te leveren. Of slachtoffers krijgen ineens geld aangeboden. De lijn van slachtoffer naar dader is een hele dunne.”

„Dat is een lastige vraag. It takes a village to raise a child. De online leefwereld is nu nog een blinde vlek. We moeten ervoor zorgen dat iedereen – jongeren, ouders, docenten, agenten, het OM, politici, bestuurders, noem maar op – weet wat daar gaande is. Want sommige kinderen leven meer online dan offline. Hun leefwereld is hybride geworden. En ik hoop van harte dat sociale mediaplatforms in beweging komen om dit mee te helpen bestrijden.”

Source: NRC — This article was automatically imported from the source. Read full article at original source →